Primeri bilinmeyen boyun tümörü (Cancer of Unknown Primary – CUP), boyunda metastatik malign lenf nodu saptanmasına rağmen, ayrıntılı klinik, radyolojik ve patolojik incelemelere karşın primer tümör odağının gösterilememesi durumudur. Baş-boyun bölgesi, CUP olgularının en sık kaynaklandığı anatomik alanlardan biridir.
Epidemiyoloji ve Klinik Önemi
Primeri bilinmeyen boyun tümörleri, baş-boyun kanserlerinin yaklaşık %2–5’ini oluşturur.
Hastalar çoğunlukla tek taraflı servikal lenfadenopati ile başvurur. Primer odağın gizli kalması,
tanı ve tedavi sürecini daha karmaşık hale getirir.
Olası Primer Odaklar
– Orofarenks (özellikle HPV ilişkili tümörler)
– Nazofarenks
– Hipofarenks
– Larinks
Tanısal Yaklaşım
Tanı süreci sistematik ve basamaklı olarak yürütülmelidir.
Klinik Değerlendirme
Sigara ve alkol kullanımı, HPV ve EBV risk faktörleri, yutma güçlüğü, ses kısıklığı, kulak ağrısı gibi semptomlar sorgulanmalıdır.
Fizik Muayene ve Endoskopi
Nazofarenks, orofarenks, hipofarenks ve larinks fleksibl endoskopi ile detaylı şekilde değerlendirilmelidir.
Patolojik Tanı
İnce iğne aspirasyon biyopsisi (İİAB) ilk basamak tanı yöntemidir.
Metastatik lenf nodunda tümör tipi belirlenmeli, HPV (p16) ve EBV çalışmaları yapılmalıdır.
Görüntüleme
Boyun ve toraks kontrastlı BT veya MR incelemeleri yapılmalı, primer odağın saptanmasında PET-CT’den yararlanılmalıdır.
Tanısal Cerrahi
Primer saptanamayan olgularda bilateral tonsillektomi, şüpheli mukozal alanlardan biyopsiler ve seçilmiş olgularda
lingual tonsillektomi uygulanabilir.
Tedavi Yaklaşımı
Tedavi planı histopatoloji, nodal evre ve HPV durumuna göre belirlenir.
Cerrahi Tedavi
Sınırlı nodal hastalıkta boyun diseksiyonu temel tedavi yöntemidir.
Adjuvan Tedavi
Çoklu nodal tutulum, ekstrakapsüler yayılım veya yüksek dereceli tümör varlığında
adjuvan radyoterapi veya kemoradyoterapi uygulanır.
Prognoz
Prognoz; nodal evre, ekstrakapsüler yayılım, HPV durumu ve multimodal tedavi uygulanmasına bağlıdır.
HPV pozitif olgularda sağkalım daha iyidir.
Sonuç
Primeri bilinmeyen boyun tümörleri multidisipliner yaklaşım gerektiren kompleks klinik tablolardır.
Doğru tanı algoritması ve bireyselleştirilmiş tedavi ile başarılı onkolojik sonuçlar elde edilebilir.
